Co robić podczas blackoutu — krok po kroku
Pierwsze minuty decydują o komforcie kolejnych godzin. Zachowaj spokój i wykonaj po kolei:
- Sprawdź zasięg awarii — czy ciemno jest tylko u Ciebie, czy w całej okolicy
- Włącz latarkę, nie świece — mniejsze ryzyko pożaru
- Oszczędzaj baterię telefonu — tryb oszczędzania, mniej ekranu
- Odłącz wrażliwy sprzęt — chroń go przed przepięciem przy powrocie prądu
- Napełnij wodą wannę i butelki, zanim spadnie ciśnienie
- Włącz radio na baterie i monitoruj komunikaty RCB
Bez prądu i internetu nastaw Polskie Radio Jedynka na falach długich 225 kHz — słychać je w całej Polsce. Częstotliwości FM publicznych rozgłośni regionalnych w każdym województwie zebraliśmy na stronie radio na kryzys. Zapisz swoją na kartce, zanim zabraknie prądu.
Radio przyda się też wtedy, gdy podczas awarii usłyszysz syrenę: to ono powie, co się dzieje. Co zrobić w pierwszych minutach po sygnale, opisujemy w tekście co robić, gdy wyje syrena alarmowa.
Co zrobić w domu, a co mieć pod ręką
Przygotowanie na blackout ma dwa wymiary: czynności, które wykonujesz w mieszkaniu, oraz wyposażenie, które trzeba mieć gotowe wcześniej. Poniższa tabela zestawia oba.
| Obszar | Co zrobić w domu | Co mieć pod ręką |
|---|---|---|
| Światło | Włącz latarkę zamiast świec, ogranicz oświetlenie do potrzebnego | Latarka czołowa, lampka na baterie, zapasowe baterie |
| Łączność | Tryb oszczędzania energii, ładuj telefon tylko do potrzebnego poziomu | Powerbank z kablem, radio na baterie |
| Woda | Napełnij wannę i butelki, zanim spadnie ciśnienie | Zapas wody pitnej, filtr lub tabletki uzdatniające |
| Żywność | Otwieraj lodówkę jak najrzadziej, zużyj najpierw produkty mrożone | Żywność niewymagająca gotowania, racje o długim terminie |
| Ciepło | Zamknij pomieszczenia, ubierz się warstwowo | Śpiwór awaryjny, ciepła odzież, koc |
| Płatności | Ogranicz wydatki — terminale i bankomaty mogą nie działać | Gotówka w małych nominałach |
Blackout odcina więcej niż światło. Bez prądu znikają też woda w wysokich blokach, ogrzewanie, terminale płatnicze i ładowanie telefonu. Dlatego liczy się nie jedna rzecz, ale kompletny zestaw na 72 godziny.
Jak przygotować dom przed blackoutem?
Najlepszy moment na przygotowanie to czas, gdy prąd jest. Trzymaj naładowany powerbank i latarki w jednym, znanym wszystkim miejscu. Zbuduj zapas wody i żywności na 72 godziny. W sezonie grzewczym przygotuj ciepłą odzież i koce na wypadek braku ogrzewania.
Ile tego potrzeba, policzyliśmy na jednym konkretnym domu: dwoje dorosłych, dziecko i pies to 30 litrów wody na 3 dni. Pełną listę z ilościami znajdziesz w tekście zapasy na 3 dni dla rodziny z dzieckiem i psem.
Ustal też z rodziną prosty plan: gdzie się spotkacie, jeśli zniknie łączność, i kto odpowiada za co. Gotowy plecak ewakuacyjny rozwiązuje część tych potrzeb jednym pakietem — w Essential i Pro światło, radio Tecsun PL-330, filtr do wody i powerbank są w środku, a dokumenty, gotówkę i środki higieniczne dokładasz samodzielnie. Radio ma fale długie, więc bez prądu i internetu złapiesz na nim Jedynkę na 225 kHz. Do zestawu Go radio dokładasz sam.
Jak długo może trwać blackout?
Większość awarii zasilania trwa od kilku minut do kilku godzin. Ale poważny blackout — wywołany awarią sieci przesyłowej, ekstremalną pogodą czy cyberatakiem — może obejmować duży obszar i utrzymywać się kilkadziesiąt godzin. Dlatego standardem przygotowania jest autonomia rodziny na minimum 72 godziny, ten sam horyzont, na który projektuje się plecak ewakuacyjny.
Długotrwały brak prądu opisuje rządowy Poradnik bezpieczeństwa (s. 33), a blackout w bloku krakowski poradnik „Jak przetrwać sytuacje kryzysowe w bloku” (s. 9–10). Obie publikacje i trzy kolejne porównujemy w tekście pięć publikacji o bezpieczeństwie, które warto znać.
Kacper Raubo, founder Supercivilian, o tym temacie: Przygotowanie kryzysowe dla cywilów
Zobacz też: Zagrożenia hybrydowe dla cywilów
Najczęściej zadawane pytania
Co zabrać na wypadek blackoutu?
Na wypadek blackoutu warto mieć pod ręką: niezależne źródło światła (latarka czołowa, lampka na baterie), powerbank z kablem, radio na baterie, zapas wody pitnej, żywność niewymagającą gotowania, ciepłą odzież lub śpiwór, gotówkę w małych nominałach oraz leki przyjmowane na stałe.
Jak przygotować dom przed blackoutem?
Przed blackoutem przygotuj dom tak, by działał bez prądu: trzymaj naładowany powerbank i latarki w stałym miejscu, miej zapas wody i żywności na 72 godziny, ustaw lodówkę na niższą temperaturę, a w sezonie grzewczym przygotuj alternatywne źródło ciepła i ciepłą odzież. Ustal też z rodziną, gdzie spotkacie się, jeśli zniknie łączność.
Jak długo może trwać blackout?
Większość awarii zasilania trwa od kilku minut do kilku godzin. Poważny blackout obejmujący duży obszar może jednak utrzymywać się przez kilkadziesiąt godzin lub dłużej, dlatego standardem przygotowania jest autonomia rodziny na minimum 72 godziny.
Czy podczas blackoutu działa woda i ogrzewanie?
W blokach woda tłoczona pompami elektrycznymi może przestać płynąć już po kilku godzinach, a ogrzewanie i wentylacja zależne od prądu — przestać działać. Dlatego przy pierwszych objawach awarii warto napełnić wodą wannę i butelki oraz przygotować ciepłą odzież i koce.